رونمایی و نقد کتاب “ده نقد”

رونمایی و نقد کتاب “ده نقد”

بیست و نهمین جلسۀ نقد انجمن صنفی مترجمان استان البرز اختصاص یافت به کتاب (ده نقد) رضا عابد، منتقد نام آشنای آثار ادبی که در سال ۱۳۹۷ از سوی انتشارات هزار آفتاب به چاپ رسید.

در آغاز، رضا عابد پس از صحبت مختصری در باب چگونگی شکل گیری و چاپ این کتاب گفت: «اولین بار پیشنهاد مکتوب ساختن  نقد رمان  (زمستان ۶۲ ) نوشتۀ اسماعیل فصیح از سوی زنده یاد محمد مختاری به ایشان پیشنهاد شد.» البته تا پیش از چاپ این اثر، چندین نقد مکتوب بر آثار ادبی دیگران به صورت پراکنده از او چاپ شده بود. رضا عابد می گوید: «پس از قتل ناجوانمردانۀ محمد مختاری به جبران مافات ننوشتن نقد (زمستان ۶۲) و نیز افزودن اعتبار ادبی کتاب، نقدی بر شعر (بی خوابی) محمد مختاری می نویسد که در سال ۷۸ در مجلۀ فصل سبز به چاپ رسیده.» این نقد تحت عنوان (سگ از سکوت به وجد می آید) نقد یازدهم کتاب (ده نقد) را به خود اختصاص می دهد که از دید نویسندۀ کتاب «گوهر گرانبهایی است که بر پیشانی کتاب نشسته و از ارزش خاصی برای او برخوردار است.» لازم به ذکر است که جای نقدهای دیگر رضا عابد که به صورت شفاهی در محافل و نشست های ادبی بسیاری صورت گرفته همچنان در این کتاب خالی است. نقدهای فراهم شده در این کتاب در بازۀ زمانی ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۶ نگاشته شده اند.

حسن اصغری نویسندۀ نامدار ادبیات داستانی که سی و یکمین اثرش به نام (لاله زار مرداب) تحت عنوان (سفر آب) دومین نقد از کتاب (ده نقد) رضا عابد را به خود اختصاص داده، منتقد اول این نشست بود. او با اشاره به (انواع نگاه و تاویل آثار ادبی)، رضا عابد را «یک منتقد و کاوشگر آفرینندۀ بازتولید متون معرفی کرد» و او را راهنمای منتقدان جوان دانست و گفت: «نقطۀ عطفی در حوزۀ نقد و تفسیر و تأویل آثار ادبی آغاز شده است که نقدهای عابد در این مقوله می گنجد.» به عقیدۀ حسن اصغری «نقد و تفسیرهای عابد با نگاهی اسطوره ایی و اجتماعی و فلسفی و هنری در هم آمیخته اما این در هم آمیختگی  زوایای گوناگون بیرونی را بر متن ها تحمیل نکرده است. عابد در نقدهایش عناصر و زاویه ها و بن مایه ها را از درون متن ها بیرون کشیدهو با نیروی تخیل هنری خویش آن ها را بازتولید کرده است.» به زعم این منتقد «نقدهای عابد از حاشیه ها  و غرض ورزی های متداول روزنامه ایی برکنار است و این نقدها نگاه چند بعدی او را در تاویل هایش نشان می دهد.» او می گوید: «عابد گاهی در تفسیرهایش از میراث هنرشناسان و نظریه پردازان غربی بهره می گیرد اما در نهایت ذهن خلاق و کاوندۀ اوست که در تأویل ها حرف آخر را می زند.» به عقیدۀ حسن اصغری «فاصله ای که در نقدهای گذشتگان میان نویسندۀ متن و خواننده پدید آمده بود در نقدهای عابد وجود ندارد.»

مهسا خراسانی استاد دانشگاه و مترجم آثاری چون (دختری که آینده را می دانست)، (شگفتی)، (مرواریدی که صدفش را شکست) و (ماه که پایین می آید) از دیگر منتقدان این نشست بود. مهسا خراسانی به خوبی کتاب را معرفی کرد و آن را (ده نقد) به اضافۀ یک نامید. به گفتۀ او «کتاب با اضافه شدن نقد شعر محمد مختاری دربرگیرندۀ یازده نقد بر یازده اثر مختلف با ژانرهای مختلف است» که به تعبیر ایشان «این نقد خارج از صف آمد اما بر پیشانی کتاب نشست.» مهسا خراسانی خلاصه وار با ذکر عناوین نقدها به معرفی آن ها پرداخت و گفت: «نقدهای کتاب (ده نقد) ظاهرا بر پایۀ انسجام و پیوستگی خاصی انتخاب نشده اند. به عبارت دیگر ما در کتاب با نقد رمان، داستان بلند، مجموعه داستان، داستان ترجمه شده و شعر مواجه هستیم و از نقد آثار نویسندگان بسیار مشهور تا کمتر شناخته شده، در کتاب آمده است. البته کتاب از انسجام خاصی در الگوی نقدها برخوردار است. به عبارت دیگر رضا عابد در ابتدای هر نقد به معرفی شناسنامۀ کتاب می پردازد، گاهی علت انتخاب اثر را توضیح می دهد و سپس با اشاره به فرازهایی از آن، نقد را شروع می کند. در پایان نیز به قول خود نویسنده، با شلاق عشق، دوستان را  نواخته و به استثنای نقد اول و آخر یعنی اشعار محمد مختاری و رقیه کاویانی، به ذکر ایرادها می پردازد.» به گفتۀ مهسا خراسانی «نقدها بر پایۀ نمادشناسی، شعرشناسی، فلسفه، زبان شناسی و ادبیات استوار  است.» او با اشاره به لزوم مطالعۀ آثار، پیش یا پس از خواندن نقد مرتبط با آن اثر گفت: «ما با یک کتاب راحت و روان طرف نیستیم. کتاب مختص اهل ادب و نقد نگاشته شده است.» به زعم این مترجم منتقد «رضا عابد با ساده نویسی چندان موافق نیست و کتاب هایی را برای نقد انتخاب می کند که ژانرهای سخت تری داشته باشند.» او می گوید: «رضا عابد نقدهای خود را بر اساس پرسش و پرسش گری مطرح می کند و در حقیقت خواننده را به تفکر وا می دارد. این منتقد شاید خیلی جاها اصراری بر پاسخ پرسش مطرح شده نداشته باشد و قصد او صرفا ایجاد ذهن پرسش گر برای مخاطب باشد.»  به اعتقاد او «قلم رضا عابد سنگین است. اصطلاحات خاص ادبی در کتاب زیاد استفاده شده است و از این رو خوانندۀ حرفه ای می طلبد. همچنین آثار نقد شده در کتاب غالبا آثار سخت خوان و پیچیده هستند و از این رو درک نقد رضا عابد نیازمند مطالعۀ پیشین است.»

ستار جلیل زاده مترجم کتاب های بسیاری از مشاهیر ادبیات عرب از جمله ابراهیم نصرالله، غاده السمان و نزار قبانیع هاجر عبدالصمد و بسیاری دیگر منتقد نهایی این نشست بود که با اشاره به نقدهای آگاهانه و آموزندۀ کتاب (ده نقد) به اصول کارکرد نقد و چرایی جدیت آن پرداخت. او با استناد برکتاب (نقد ادبی) دکتر سیروس شمیسا  در تعریف نقد در دورۀ معاصر گفت: «عمل نقاد نشان دادن معایب نیست. ذهن منتقد بیش از آن که به نقاط ضعف یک اثر مهم ادبی معطوف باشد، بیشتر به نقاط قوت آن اثر توجه دارد.» وی همچنین به نقل از دکتر شمیسا در تفاوت میان منتقد و صاحب اثر افزود: «منتقد در این جا به اندازۀ نویسنده خلاق است و صاحب ذوق. نویسنده ممکن است بی هیچ اطلاعی از نظریه های ادبی یا دانش در حوزۀ علوم ادبی به خلق اثر بپردازد در حالی که منتقد ادبی با تسلط و دانشی که به نظریه های ادبی و بسیاری از علوم ادبی می تواند داشته باشد و آن را  دستمایۀ نقد خود قرار دهد ا ین کار را می کند. نقد ادبی با کمک نظریۀ ادبی محقق می شود. و اگر نظریۀ ادبی را در خواندن اثر به کار بگیریم می شود نقد ادبی. در واقع نظریۀ ادبی است که به نقد ادبی اشراف دارد و آن را سامان می دهد و هدایت می کند.» سپس ستار جلیل زاده با ذکر این مقدمۀ کوتاه و در عین حال کامل، رضا عابد را منتقدی مسلط به نظریه ها و دیگر علوم ادبی دانست. وی در ادامه افزود: «در ارجاع های کتاب به حجمی از اسامی و نقل قول ها برمی خوریم که در جای جای کتاب درست در جای منطقی خود، خوش نشسته اند. نقل قول های ذکر شده از نویسنده ها، شاعران و فیلسوفان در نقدهای کتاب مسبب خوانش لذتبخش کتاب شده اند. به علاوه پی رنگ های استادانۀ رضا عابد در تک تک نقدها خواننده را ترغیب به خواندن داستان ذکر شده می نماید.»

جلسه در آخر با پرسش و پاسخ از سوی نویسندگان و مترجمان و منتقدان حاضر در نشست به اتمام رسید.

نازنین عظیمی

پیوند کوتاه: https://tiaap.ir/s639Z

درباره نویسنده

اسفندیاری ساناز
کرج

بدون نظر

نظری بدهید

گذشته و حال

همکاران ما


با برخی از همکاران انجمن آشنا شوید
همراه شما هستیم!

تماس با ما


از طریق فرم زیر سوال یا پیام‌تان را برای ما بفرستید.
همچنین خوشحال می‌شویم حضوری شما را ملاقات کنیم یا تماس گرفته و صدای گرم‌تان را بشنویم.

آدرس:

کرج، چهارراه هفت تیر
بلوار طالقانی شمالی
ساختمان تارا طبقه ۶ واحد ۱۲

تلفن:

۰۲۶۳۲۲۱۴۶۹۷

ایمیل:

info@tiaap.ir

ساعات اداری:

شنبه، دوشنبه و چهارشنبه
۱۰ صبح تا ۱۹




مترجم ساکن البرز هستید؟

در انجمن صنفی مترجمان استان البرز عضو شوید